ISSN: 1305-385X
Hakkında: Özel sayılar şeklinde yayınlanır.
|
|
|
Hiperlipidemide Fibratlar
Dr. Hüsniye YÜKSELa
aKardiyoloji AD, İstanbul Üniversitesi Cerrahpaşa Tıp Fakültesi, İSTANBUL
Son yıllarda yapılan statin çalışmaları düşük yoğunluklu lipoprotein kolesterol düzeyinin (LDL-K) düşürülmesiyle koroner kalp hastalığı (KKH) morbidite ve mortalitesinde önemli ölçüde azalma olduğunu göstermiştir. Bununla birlikte LDL-K düşürülmesine hedeflenerek sağlanan risk azalmasının ortalama %30 dolaylarında olması, hastaların önemli bir kısmında KKH riskini en aza indirebilmek için LDL-K düşürülmesinin ötesinde ilave bir tedaviye ihtiyaç duyulduğunu gösterir.
Epidemiyolojik çalışmalar yüksek yoğunluklu kolesterol (HDL-K) düşüklüğünün ve trigliserid (TG) yüksekliğinin LDL-K düzeyi normal olan kişilerde bile KKH için güçlü birer bağımsız bir risk faktörü olduklarını göstermiştir. Bunun yanısıra vurgulanması gereken önemli bir nokta da düşük HDL ve yüksek TG düzeyinin sıklıkla KKH’nin en önemli risk faktörleri olan metabolik sendrom ve tip II diyabette bulunmasıdır. Statin kullanımının artmasına rağmen bu hastalarda koroner olay sıklığı önemli ölçüde devam etmektedir. İlaç seçiminde öncelik hedeflenen LDL-K düzeyine ulaşmak için statin olmakla birlikte, LDL-K düzeyi normal veya normale yakın olanlarda fibratlar alternatif tedavi olabilir.
Fibratlar geniş spektrumlu lipid düşürücü ilaçlardır. Plazma TG düzeyinde ve LDL-K’de önemli azalma sağlarken, HDL-K düzeyini artırırlar. Ayrıca LDL-K’nin kompozisyonunu değiştirirler. Aterojenitesi yüksek ve küçük yoğun LDL partiküllerini daha az aterojenik ve büyük LDL partiküllerine dönüştürürler. Fibratların hipolipidemik etkilerinde “peroxisome proliferator activated reseptor” (PPAR) olarak isimlendirilen nükleer hormon reseptörleri aracılık eder. Fibratların bağlanmasıyla aktif duruma geçen bu reseptörler olaylar zincirini başlatarak hipolipidemik etkiye yolaçarlar.
Alternatif tedavi olmanın yanısıra, fibratların LDL-K düzeyi statinle kontrol edilmiş fakat HDL-K ve TG düzeyi istenen seviyelere inmemiş kişilerde statinlerle birlikte kullanımı da cazip görünmektedir. HDL-K’yi yükseltip TG’yi düşürmekle KKH mortalite ve morbiditesinin önemli oranda azaltılabileceği ve tedavide fibratların güvenle kullanılabileceği çok merkezli büyük klinik çalışmaların verileri ile desteklenmiştir.
Bu derlemede lipid düşürücü ilaç olarak fibratların etki mekanizmaları, fibratlarla yapılmış klinik çalışmalar ve kullanım alanları gözden geçirilecektir.Anahtar Kelimeler: Diyabet, fibrat, hipertrigliseridemi, koroner kalp hastalığı, metabolik sendrom, yüksek yoğunluklu lipoproteinTurkiye Klinikleri J Int Med Sci 2006, 2(7):73-78
|
|
|
|
|
